Co warto wiedzieć!

Wycinka drzew i krzewów — zgłoszenie czy zezwolenie?

Usunięcie drzewa lub krzewu z nieruchomości co do zasady wymaga wcześniejszego sprawdzenia, czy wystarczy zgłoszenie, czy konieczne będzie uzyskanie zezwolenia. W przypadku osób fizycznych, które usuwają drzewa z własnej działki na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą, zwykle wymagane jest zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm przekracza: 80 cm dla topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego; 65 cm dla kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego; 50 cm dla pozostałych gatunków drzew.

Zezwolenia ani zgłoszenia co do zasady nie wymagają drzewa o obwodach mniejszych niż wskazane powyżej, krzewy rosnące w skupisku do 25 m², a także drzewa i krzewy owocowe, z wyjątkiem przypadków, gdy rosną na terenach zieleni lub na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. W pozostałych sytuacjach, zwłaszcza przy wycince związanej z działalnością gospodarczą, inwestycją, wspólnotą, spółdzielnią lub nieruchomością niebędącą własnością osoby fizycznej, najczęściej konieczne jest zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w szczególności art. 83, art. 83a, art. 83b i art. 83f.

Gdzie zgłosić wycinkę lub złożyć wniosek?

Zgłoszenie albo wniosek o zezwolenie składa się do właściwego organu administracji. Najczęściej będzie to urząd gminy lub miasta. Jeżeli nieruchomość jest własnością gminy i nie została oddana w użytkowanie wieczyste, właściwy może być starosta. Jeżeli nieruchomość jest własnością miasta na prawach powiatu i nie została oddana w użytkowanie wieczyste, właściwy może być marszałek województwa.

Jeżeli drzewo lub krzew rośnie na nieruchomości albo jej części wpisanej do rejestru zabytków, właściwym organem jest wojewódzki konserwator zabytków. W niektórych przypadkach, zwłaszcza przy parkach, ogrodach lub innych formach zaprojektowanej zieleni wpisanych do rejestru zabytków, oprócz procedury z ustawy o ochronie przyrody może być potrzebne również pozwolenie konserwatorskie.

Podstawa prawna: art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 36 ust. 1 pkt 1 i pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Kiedy wykonuje się operat dendrologiczny?

Operat dendrologiczny nie jest w ustawie nazwany jako obowiązkowy załącznik w każdej sprawie, ale w praktyce jest bardzo przydatny, a przy większych inwestycjach często wręcz niezbędny. To opracowanie zawierające inwentaryzację drzew i krzewów, ich gatunki, obwody pni, powierzchnię krzewów, stan zdrowotny, lokalizację na mapie oraz wskazanie, które rośliny kolidują z planowaną inwestycją lub wymagają ochrony.

Operat warto wykonać szczególnie wtedy, gdy na działce znajduje się większa liczba drzew, planowana jest inwestycja budowlana, wycinka dotyczy terenu zabytkowego, zieleni publicznej, pasa drogowego albo gdy istnieje ryzyko występowania gatunków chronionych, gniazd, dziupli, porostów lub siedlisk zwierząt. Wniosek o zezwolenie powinien zawierać m.in. gatunek drzewa lub krzewu, obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm, powierzchnię krzewów, przyczynę i termin usunięcia oraz rysunek, mapę albo projekt zagospodarowania działki wskazujący lokalizację zieleni.

Operat lub inwentaryzację dołącza się do dokumentacji składanej do właściwego organu: najczęściej do urzędu gminy lub miasta, a przy nieruchomościach wpisanych do rejestru zabytków — do wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Podstawa prawna: art. 83b i art. 83c ustawy o ochronie przyrody.

Kiedy można wycinać drzewa?

Drzewa można usuwać dopiero po dopełnieniu wymaganej procedury: po uzyskaniu zezwolenia albo — w przypadku zgłoszenia — po oględzinach urzędnika i braku sprzeciwu organu. Urząd ma 21 dni od otrzymania zgłoszenia na dokonanie oględzin, a następnie 14 dni od oględzin na wniesienie sprzeciwu. Jeżeli drzewo nie zostanie usunięte w ciągu 6 miesięcy od oględzin, zgłoszenie trzeba ponowić.

Przepisy nie wskazują jednej sztywnej daty, od której zawsze wolno wycinać drzewa. Trzeba jednak pamiętać o ochronie gatunkowej. Zakazy dotyczące gatunków chronionych obowiązują przez cały rok, a okres od 1 marca do 15 października jest powszechnie traktowany jako okres lęgowy większości ptaków. Jeżeli wycinka może naruszyć gniazda, siedliska, dziuple lub miejsca rozrodu, należy zrezygnować z prac w danym terminie albo uzyskać stosowne zezwolenie od RDOŚ lub GDOŚ. Z praktycznego punktu widzenia najbezpieczniej planować wycinki w okresie jesienno-zimowym, po wcześniejszym sprawdzeniu drzewa przez osobę kompetentną.

Podstawa prawna: ustawa o ochronie przyrody, art. 83f oraz przepisy o ochronie gatunkowej roślin, zwierząt i grzybów.

Nasadzenia przy granicy działki — jakie odległości zachować?

Polskie przepisy nie wskazują jednej ogólnej, ustawowej odległości, w jakiej należy sadzić drzewa, krzewy lub żywopłoty od granicy działki. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Nasadzenia powinny być zaplanowane tak, aby nie powodowały nadmiernego zacienienia, przerastania gałęzi i korzeni na działkę sąsiednią, uszkodzeń ogrodzenia ani utrudnień w korzystaniu z nieruchomości sąsiedniej. BIP Miasta Krakowa wskazuje, że praktycznie należy sadzić drzewa w odległości większej niż promień docelowej korony dorosłego egzemplarza danego gatunku.

Właściciel nieruchomości powinien powstrzymywać się od działań, które zakłócają korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę. Jeżeli gałęzie lub korzenie przechodzą na sąsiednią działkę, właściciel tej działki może żądać ich usunięcia, a po wcześniejszym wyznaczeniu odpowiedniego terminu — może je obciąć. Drzewa i krzewy posadzone dokładnie na granicy mogą być traktowane jako służące do wspólnego użytku sąsiadów.

W praktyce projektowej warto przyjmować bezpieczne odległości wynikające z docelowej wielkości roślin: niskie żywopłoty i małe krzewy sadzić tak, aby można je było pielęgnować z własnej działki, a drzewa średnie i duże odsuwać od granicy na tyle, by ich korona i system korzeniowy nie powodowały konfliktów sąsiedzkich.

Podstawa prawna: art. 144, art. 149, art. 150 i art. 154 Kodeksu cywilnego.

Uwaga: powyższe informacje mają charakter ogólny. Każdą wycinkę i większe prace przy zieleni warto poprzedzić analizą konkretnej działki, zapisów miejscowego planu, form ochrony przyrody, ochrony konserwatorskiej oraz ewentualnego występowania gatunków chronionych. Stan prawny: czerwiec 2026 r.